ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны наймдугаар сарын 14

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп 8-р сарын10-нд Иран улсыг буруутгаж буй халдлагад амиа алдсан, хүнд шархадсан америкчууд болон Ираны засгийн газарт алагдсан хэмээн түүний мэдэгдсэн жагсагчдын гэр бүлд Иран улс нөхөн төлбөр олгох ёстой гэжээ. Тэрээр АНУ-ын төлөөлөгчдөд Иран улстай цаашид хийх аливаа хэлэлцээрт эдгээр шаардлагыг тавихыг үүрэг болгосон гэж мэдэгджээ. Иран улс Ормузын хоолойг дахин нээх хэд хэдэн нөхцөлийнхөө нэг болгон АНУ-аас нөхөн төлбөр нэхэмжилсний дараа Ерөнхийлөгч Трамп ийнхүү мэдэгдсэн бөгөөд бусад нөхцөлд АНУ-ын цэргийн ажиллагаа, сүрдүүлгийг зогсоох, хоригийг цуцлах, Ираны царцаасан хөрөнгийг чөлөөлөх зэрэг багтжээ. Мөн Тэрээр Ливан, Сири, Йемен, Газын зурваст учирсан үхэл, хохирлын хариуцлагыг Иран улсад хүлээлгэх ёстой гэж мэдэгдсэн байна. (Фокс Ньюс)

Иран улс командлалын бүтцээ сэргээн бүрдүүлж буй энэ үед тус улсын Дээд Удирдагч Можтаба Хаменеи 8-р сарын 10-нд цэргийн зургаан ахлах командлагчийг томилжээ. Зэвсэгт хүчин, Исламын хувьсгалт гвардын корпус [IRGC], Басиж хагас цэрэгжсэн хүчний зэрэг шинэ удирдагчдыг томилсон бөгөөд Ираны Дотоод хэргийн сайд асан Ахмад Вахидийг IRGC-ын ерөнхий командлагчаар томилж, хошууч генерал цол олгожээ. (Фокс Ньюс)

Орос улс хариуцагчийн талаар төөрөгдөл үүсгэхийн тулд Украин (Урейн)-д үйлдвэрлэсэн дроноор хуурамч далбаат халдлага үйлдэж болзошгүй гэх болгоомжлолын улмаас Польш, Литва, Латви, Эстони улсууд далан, цахилгаан байгууламж, хийн терминал, эрчим хүчний шугам зэрэг чухал дэд бүтцийн хамгаалалтаа чангатгаж байна. Литва улс гол объектуудыг хамгаалахад цэргийн алба хаагчдыг дайчилж, Латви улс томоохон дэд бүтцийн хамгаалалтыг нэмэгдүүлж, Польшийн тэргүүлэх газрын тос, хийн Orlen компани хий тээвэрлэх өөр маршрутуудыг судалж, эрчим хүчний байгууламжийн хяналтаа чангатгаж байна. (Ройтерс)

Москвагийн нэрлэдгээр мөргөлдөөний “үндсэн шалтгаануудыг” шийдээгүй цагт Украин (Урейн)-ы дайныг одоогийн фронтын шугамаар царцаахыг зөвшөөрөхгүй гэж Орос улс мэдэгджээ. Оросын гадаад хэргийн дэд сайд Михаил Галузин тус улс дипломат яриа хэлэлцээрт нээлттэй хэвээр байгаа ч улс төр, газар нутгийн өргөн хүрээтэй шаардлагуудаа үргэлжлүүлэн тавина гэсэн бол Украин (Урейн) улс эдгээр нөхцөлийг няцааж, мөргөлдөөнийг одоогийн фронтын шугамаар царцаах санал гаргасан байна. (Киев Пост)

8-р сарын 7-нд Оросын цохилтоор [Украин (Урейн)-ы] Днипро хот дахь Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын хүмүүнлэгийн агуулах сүйджээ. Тус байгууламжид фронтын ойролцоох эрүүл мэндийн төвүүдэд зориулсан эмнэлгийн хэрэгсэл хадгалж байжээ. (Юнайтэд24 Медиа)

Польшийн 22 хотод 8-р сарын 9-нд украин (урейн)-чууд болон бусад цөөнхийн эсрэг хүчирхийлэл, ялгаварлан гадуурхалт нэмэгдэж буйг эсэргүүцэн олон мянган хүн жагсжээ. Ардчиллыг хамгаалах хорооноос зохион байгуулсан жагсаалд оролцогсод үзэн ядалтаас үүдэлтэй гэмт хэргийн хохирогчидтой эв санааны нэгдэлтэй байхыг уриалж, украин (урейн)-чуудыг аюулгүй, таатай хүлээн авдгийг илтгэх “Бүү хайхрамжгүй бай” гэсэн наалтыг байрлуулахыг аж ахуйн нэгжүүдэд уриалжээ. (Киев Индепендент)

Пакистаны ерөнхийлөгч Асиф Али Зардари улсынхаа уугуул ард түмний эрх, соёл, уламжлал, сайн сайхан байдлыг хамгаалах тууштай байр суурийг дахин бататгажээ. 8-р сарын 9-ний Дэлхийн Уугуул Ард түмний олон улсын өдөрт зориулсан илгээлтдээ тэрээр Калаш болон Пакистаны хойд нутгийн уулсын бүсэд орших ард түмнийг онцолж, тэдний мэдлэг, уламжлал, хувь нэмрийг хүндэтгэн, хадгалах ёстой гэж хэлсэн байна. Ерөнхийлөгч Зардари мөн Уугуул иргэдийн хоолойг сонсож, нэр төртэй, аюулгүй амьдрахад шаардлагатай боломж, үйлчилгээгээр хангах ёстой гэжээ. (Радио Пакистан)

Nutrients сэтгүүлд нийтлэгдсэн шинэ тойм судалгаанд тогтоосноор, шош, вандуй, ангаахай шош, шар буурцаг зэрэг буурцагт ургамал нь эслэг, уураг, био идэвхт нэгдлүүдээрээ гэдэс, бодисын солилцооны эрүүл мэндийг дэмжихийн зэрэгцээ байгаль орчинд тустай нөлөө үзүүлдэг байна. (Ньюс Медикал & Лайф Сайнсес)

[АНУ-ын] Миссурийн Их Сургуулийн судлаачид өдөр бүр тогтсон хуваарь баримтлах нь ахмад настнуудын архаг өвдөлт, сэтгэл гутралын шинж тэмдгийг мэдэгдэхүйц бууруулдгийг тогтоожээ. Хооллох, ажиллах, унтах тогтмол дэглэм нь дотоод хоногийн хэмнэлийг уялдуулж, нойргүйдлийн хүндрэлийн түвшнээс үл хамааран, бие, сэтгэлийн эрүүл мэндийг хамгаалдаг. Эрдэмтэд өдөр тутмын үйл ажиллагааны цагийн хуваарь бодисын солилцоог шууд зохицуулж, биеийн жингийн индексийг бууруулан, ажлын болон амралтын өдрийн унтах цаг зөрөхөөс үүдэлтэй “нийгмийн цагийн зөрүү”-гээс сэргийлдэг гэж онцолжээ. (СкайТех Дэйли)

Дунд насандаа судасны эрүүл мэндээ хамгаалах нь сэтгэцийн доройтолгүй амьдрах хугацааг үлэмж уртасгаж болзошгүйг шинэ судалгаа харуулжээ. 12 мянга гаруй хүний мэдээлэлд хийсэн шинжилгээгээр тамхи татахгүй байх, цусны даралт ихсэх болон чихрийн шижин өвчнөөс сэргийлэх нь 55 наснаас хойших сэтгэцийн доройтолгүй амьдралыг бараг 13 жилээр уртасгаж болохыг тогтоожээ. Энэ нь судасны эрсдэлт хүчин зүйлсийг хянах нь тархины эрүүл мэндийг хамгаалах арга болохыг харуулж байна. (евроньюс)

Луис, Маймай халуун орны циклон, мөн баруун өмнөд бүсийн эрчимжсэн халуун орны борооны улмаас амиа алдагсдын тоо 19-д хүрч, 8-р сарын 11-ний байдлаар дөрвөн хүн сураггүй байна. Филиппиний 10 мужид 2.2 сая гаруй хүн өртөж, бараг 95 мянган хүн нүүлгэн шилжүүлэх 919 төвд байрлаж байна. (Манила Таймс)

7-р сарын 30-нд Нгавун мөрний далан сэтэрсний улмаас 8-р сарын 7-ны байдлаар Мьянмарын Айеярвади мужийн 40 мянга гаруй хүн үерт өртсөн гэж тус улсын ерөнхийлөгчийн тамгын газраас мэдээлжээ. Хотын хорооллуудад үерийн ус татарч эхэлсэн тул Лаймьетна сууринд тусламжийн хуарангуудыг нээжээ. Сагаинг мужид ч их хэмжээний үер буусан талаар мэдээлжээ. (Синьхуа)

ИБУИНВУ, Франц улсыг энэ оны 5 дахь халууны давлагаа нөмөрсөнтэй холбоотойгоор цаг уурын байгууллагууд сэрэмжлүүлэг гаргажээ. Баруун Европт зуны агаарын хэм дээд хэмжээнд хүрч, үргэлжилж буй ган гачиг, ой хээрийн түймрийг улам хүндрүүлснийг мэдээлэл харуулжээ. Цаг уурчид үүний улмаас 2026 он түүхэн дэх хамгийн халуун жил болох магадлал нэмэгдэж байна гэж мэдэгдсэн байна. (Чаннель Ньюс Азия)

8-р сарын 12-ны Дэлхийн зааны өдрөөр Энэтхэгийн кино, телевиз, веб, зар сурталчилгааны салбарын Жон Абрахам (ургамалд суурилсан хооллолтыг дэмжигч) тэргүүтэй 25 хүн, Диа Мирза (ургамалд суурилсан хооллолтыг дэмжигч), Пужа Бхатт (цагаан хоолтон), Санни Леоне (цагаан хоолтон), Ражан Шахи, Ришина Кандхари, Амин Хан нар PETA [Амьтдад ёс зүйтэй ханддаг хүмүүсийн нийгэмлэг]-ийн Энэтхэг дэх салбарын “Зааны эрх чөлөөний амлалт”-д гарын үсэг зурж, бүтээлдээ амьд заан-ардыг ашиглахгүй гэдгээ амлажээ. Мөн тэд салбарын хамт олноо нэгдэхийг уриалж, оронд нь механик заан, компьютер график, дүрсний тусгай эффект ашиглахыг санал болгосон байна. Энэтхэгийн PETA-гийн мэдээлснээр, механик зааныг Энэтхэгийн 40 гаруй сүмд хэдийн ашиглаж, арга хэмжээ, үзвэр үйлчилгээнд ч оролцуулж байгаа бол Телангана муж саяхан механик зааныг хүлээн авч, кино зураг авалт болон бусад арга хэмжээнд ашиглахыг дэмжсэн анхны мужийн захиргаа болжээ. (ПЕТА Индия)

Шинэ Зеландын хонь-хүн хяргагч хурга-ардыг хяргаж байхдаа зүй бусаар харьцсан гурван хэрэгт гэм буруугаа хүлээсний дараа 6 сар гэрийн хорионд байлгах, 12 сар харгалзах ял сонсжээ. Өмнөд Кентерберийн хонь-хүн хяргадаг байруудад тэрээр 3 хурга-хүнийг шидэж, хүчээр ширүүн харьцаж буй нь дүрс бичлэгт үлдсэн байна. Малын эмчийн хэлснээр эдгээр үйлдэл нь илүүдэл өвдөлт, айдас зовуурь учруулсан байна. PETA [Амьтдад ёс зүйтэй ханддаг хүмүүсийн нийгэмлэг] хонь хяргагчид хонь-хүмүүст зүй бусаар харьцаж буй 560 цагийн бичлэг өгсний дараа Анхан шатны үйлдвэрлэлийн яамнаас улсын хэмжээнд мөрдөн шалгалт эхлүүлсэн бөгөөд энэ нь уг шалгалтаар ял оноосон анхны тохиолдол болжээ. Мөрдөн шалгалтаар тогтоогдсон өөр 3 хяргагчийн хэрэг Амьтны сайн сайхны тухай хуулийг зөрчсөн үндэслэлээр шүүхийн шатанд шалгагдаж байна. (Рурал Ньюс)

Европын хамгийн том давст Мар Менор нуурыг хамгаалж, сэргээхийг шаардан [Испанийн] Лос-Алькасарес хотын олон мянган оршин суугч, зочид далайн эрэг дагуу урт цуваа үүсгэн гараасаа барин зогсжээ. Зургаа дахь зундаа болж буй энэхүү жил тутмын жагсаал нь хөдөө аж ахуйн урсац, хотжилт, бохирдол, цаг агаарын эрс тэс үзэгдлийн аюулд санаа зовнисоор буйг харуулдаг. Эдгээр хүчин зүйл 2019, 2021 онуудад хүчилтөрөгчийн ноцтой хомсдол үүсгэж, асар олон загас-хүнийг үхэхэд хүргэжээ. (ЕвроУикли Ньюс)

Антарктидад аяллын хөтчөөр ажиллаж байсан 25 хүнийг хамруулсан шинэ судалгаагаар зарим нь аялал жуулчлалыг өөрсдийн нүдээр үзсэн байгаль орчны сүйтгэлтэй нийцүүлж чадахаа больсон тул ажлаасаа гарчээ. Хөтөч нар уур амьсгалын өөрчлөлтийг биеэр үзэж, жуулчдын олноор ирэх нь оцон шувуу-хүний сүрэг зэрэг зэрлэг амьтан-ардад ихээхэн дарамт учруулж буйг ажигласнаа ярьж, мөн жуулчдад байгаль хамгаалах талаар зааж сургадаг атлаа тус тивд ирэх хүний тоог нэмэгдүүлэхэд хувь нэмэр оруулж буйн хооронд зөрчилдөж буйг дүрслэн ярьжээ. (СкайТех Дэйли)

ХОУ [Хиймэл оюун ухаан] E. coli бактерийг устгах чадвартай, ажиллагаатай 16 нийлэг вирусийг амжилттай зохион бүтээсэн бөгөөд ингэснээр байгальд байдаггүй амьдрах чадвартай вирус үүсгэж болдгийг харуулжээ. [АНУ-ын] Стэнфордын Их Сургуулийн судлаачид ХОУ-аар бактериофагийн олон мянган геном зохион бүтээж, 302-ыг нь лабораторид үүсгэхэд 16 нь ажиллагаатай байжээ. Судалгаанд хүнд халдварладаг вирус ашиглаагүй бөгөөд энэ ажил хүний эрүүл мэндэд шууд аюул учруулахгүй гэж шинжээчид мэдэгджээ. (Дэйли Мэйл)

[АНУ-ын Калифорни мужийн] Помона хотод гэр бүлийн Боррегитас ресторан тако, буррито, жекфрутээр хийсэн чичаррон зэрэг 100% веган Мексикийн уламжлалт хоолыг боломжийн үнээр санал болгодог. Орон нутгийнхандаа эрүүл хоол санал болгохоор эх, охидынхоо хамт байгуулсан энэхүү алдартай зоогийн газар энэ намар зэргэлдээх байрандаа кафе нээн өргөжнө. (ABC 7)

[Португалын] Лиссабоны Scoop’n Dough кафе HappyCow [дэлхийн веган, цагаан хоол олоход тусалдаг хамгийн том аппликейшн]-ын 2026 оны жагсаалтаар Европын шилдэг веган зайрмагийн газруудын нэг болж, веган амттанаараа хүртсэн олон улсын өмнөх амжилтаа бататгажээ. (ТаймАут)

Веган жоруудад дал модны гол, мөөг, уламжлалт амтлагч ашиглан АНУ-ын зүүн хойд эргийн хавчны махтай сэндвичийг дуурайлган хийж, далайн хүнсний сонгодог хоолонд амьтан-хүний мах ороогүй хувилбарыг санал болгож байна. VegNews дараах 5 жорыг нэрлэжээ: 1. Дал модны голтой хялбар веган хавчны сэндвич 2. Нухсан ангаахай шоштой веган хавчны сэндвич 3. Хясаан мөөгтэй веган хавчны сэндвич 4. Шиитаке мөөг, артишоктой веган хавчны сэндвич 5. Тандури амттай дүпүтэй веган хавчны сэндвич (ВежНьюм)

Их Британийн хоолны номын зохиогч Ричард Макин (веган) веган хооллолт нийтлэг болж, хэрэглэгчид амьтан-хүний махыг орлох нарийн бүтэцтэй бүтээгдэхүүнээс илүү бүхэл хүнсний уураг, энгийн танил жорыг сонгох нь нэмэгдсэнийг онцолжээ. Тэрээр “Стрессгүй оройн зоог: Өдөр тутмын 90 гаруй хурдан болдог, амттай веган жор” нэртэй шинэ номоо саяхан гаргажээ. (Айриш Ньюс)

[АНУ-ын] Делавэр мужийн Фелтон хотын гудамжаар тэнүүчилж явсан 2 настай Фред гахай-хүн PigTail Manor-т насан туршийн гэртэй болжээ. Faithful Friends Animal Society түүнийг аварсан бөгөөд мужийн шаардлагын дагуу микрочип суулгуулсны дараа PigTail Manor-ын бараг таван га талбайтай асрамжийн газарт нохой-, муур-, ямаануудтай хамт амьдрахаар болжээ. (WDEL)

Бороонд өндөр настай хосод шүхрээ өгч буй бутан сурагчийн бичлэг улс даяар хүмүүст эргэцүүлэл төрүүлжээ. Ахмадуудаа хүндэтгэх сэтгэлээс үүдэлтэй түүний энгийн үйлдлийг сургууль нь шагнасан бөгөөд хүүхдүүдийн дунд даруу төлөв байдал, энэрэнгүй сэтгэлийг онцолжээ. (Бутан Пост)

Испанийн Дениа хотын эргээс салхи гэнэт чигээ өөрчлөн холдож, сэлүүрт тавцантай, гацаанд орсон зургаан залууг цагдаа нар аварчээ. Цагдаа нар завиар хүрч чадаагүй тул нэг нь сэлж очин, тэднийг эрэгт аюулгүй чирч гаргажээ. Үүний дараа эрх баригчид усан спортоор хичээллэхдээ аюулгүй байдлаа хангахыг уриалжээ. (ЕвроУикли Ньюс)

Өдрийн мэргэн эшлэ: “Амьтадтай хэрхэн харьцдагаар нь хүний сэтгэлийг дүгнэж болно.” — Прусс-Германы нөлөө бүхий гүн ухаантан Иммануэл Кант (AZ Quotes)

Энэхүү цувралын өмнөх хэсэгт 20 настай Нина Ашборныг цагдаагийн дүр эсгэсэн эр [Германы] Берлин хотод хулгайлсан тухай гарсан. Мансууруулж, хүлснийх нь дараа тэрээр үхэх гэж буйгаа ухаарсан мөчид биеэсээ гарч, харанхуй мушгирсан хонгилоор дамжин хязгааргүй Хайрын орон зайд хүрч, өөрийн Ариун Сүнс гэж ойлгосон оршихуйтай учирчээ. Нина буцаж ирэхээр шийдээд барьцаалагчийнхаа дэргэд дахин сэрсэн бөгөөд зориуд амьсгалаа зогсоон, үхсэн гэж итгүүлснийхээ дараа зугтжээ. Гурван жил хагасын дараа Нина түүнтэй дахин таарч, эцэст нь цагдаад баривчлахад нь тусалсан байна.

Одоо Нина энэ явдал түүний амьдралд цаашид хэрхэн нөлөөлснийг эргэцүүлэн ярьж байна. Нэг гол санаа гэвэл бид үргэлж холбоотой байдаг явдал. Би холбооноос тасраад буцаж ирсэн ч тэр холбоо үнэндээ хэзээ ч алга болоогүй. Тиймээс надад тохиолдож буй бүхнийг өөртөө шингээн, амьдралдаа хэрэгжүүлж сурсан тэрхүү тэлсэн ухамсраараа мэдэрдэг.

Харин сүнс гэрэл болохыг хүсдэг. Та нас барах мөчид тэр бүх ачааг авч явахыг хүсэхгүй. Миний хийдэг сүнслэг уншлагын үеэр ч тэдгээр сүнс намайг өөрсдөө сонгодог. Тэд ойлгоогүйгээсээ болж, буруу зүйл хийсэн хүнээсээ өөрсдөө уучлал гуйдаг. Мөн хүн ч бас уучлал гуйхыг хүсдэг. Тиймээс би энд буй энэ үнэт цагаа ашиглан сүнсээ ариусга гэж үргэлж хэлдэг. Уучилж чадвал уучил. Сүнстэйгээ ийнхүү нийцэх нь маш чухал. Учир нь та энэ дэлхийд ийм Гэрэл болж чадна. Та ердөө л Гэрлийг түгээнэ.

Та үргэлж хамгаалагдана. Гэрлийн оршихуйн хувьд бидэнд хэн ч халдаж чадахгүй. Бид үнэхээр тийм. Биднийг хүрээлж, өөр өөр хэмжээснээс чин сэтгэлээр дэмждэг бүх хамгаалагч, сүнснүүд энэ дэлхийд Гэрлийг түгээж буй бидэнд хор хүргэхийг хэзээ ч зөвшөөрөхгүй, тэд биднийг үнэхээр хамгаалдаг.

Нина мөн энэ явдлын дараа өөрт нь шинэ чадварууд бий болсныг мэджээ. Би эд зүйлсийг хөдөлгөж чаддаг, зөвхөн бодлоороо гэрэл асааж, унтрааж чаддаг болсон. Цахилгаан үүнд ихээхэн үүрэгтэй байв. Би эдгээр чадвараа ч ашиглаж сурах хэрэгтэй болсон. Энэ юу болохыг өөрөө олж мэдэх шаардлагатай байлаа.

Хайртай хүнээ алдсан хүмүүст зориулан төгсгөлийн үг хэлэхийг хүсэхэд Нина ийнхүү өгүүлэв. Тэд үнэхээр энд байгаа. Бид материаллаг ертөнцөд амьдарсаар, тэднийг энд байхгүй гэж боддог учраас энэ нь маш хэцүүг би мэднэ. Гэхдээ тэд энд бий. Гэхдээ энергийн түвшинд тэд биднээс асар өндөрт байдгийг ойлгох хэрэгтэй. (Сандра Шамплейн — Бид үхдэггүй)